Sarısözen, Murat Serhat

HMK m.79, duruşma disiplinine ilişkin tarafa nazaran avukata birtakım ayrıcalıklar tanımıştır. Avukat, yargılamada uygun olmayan tutum ve davranışları ile duruşmayı bloke eder ve hakimin tüm uyarılarına rağmen bu tutum ve dav- ranışlarına son vermezse acaba ne olacaktır? Sırada bekleyen onlarca dava da avukatın davranışından dolayı görü- lemeyecek midir? Eğer avukatın, duruşma salonundan hiçbir şekilde çıkartılamayacağı görüşünde olursak, bu soruya ilişkin, diğer davaların da görülemeyeceği şeklinde bir çözümlemeye varmamız gerekir. Hakimin yapması gereken, önce avukatı uyarmak sonra da duruşmayı ertelemek ve sıradaki duruşmaya geçmektir. Zira duruşmayı henüz ertelemeden, o duruşmanın avukatı hakkında herhangi bir yaptırım uygulayamaz. Sıradaki duruşmaya geçilmiş olmasına rağmen, o avukat uygun olmayan tutum ve davranışlarını sürdürmeye devam eder ve diğer yargılamaların yapılmasına engel olursa diğer davaların tarafları ve onların avukatları bilinmeyen bir süre kadar daha duruşmalarını beklemeye devam etmek zorunda bırakılmamalıdır. Böyle bir ihtimalde, uygun olmayan tutum ve davranışlarını, duruşmasının ertelenmesinden sonra da sürdüren avukatın, sıradaki duruşmaya geçildikten sonra artık görülmekte olan davanın avukatı olduğundan da söz edemeyiz.

Sarısözen, Murat Serhat

Hukuk Muhakemeleri Kanunumuza m.152 ile “(Doğrudan) Soru Yöneltme”nin girmesiyle birlikte artık taraf vekilleri tanıkları, bilirkişileri ve duruşmaya katılan diğer kişileri sorgulayabilecektir. Etkin bir sorgu sistemi, tarafların, ka- nunlarla güvence altına alınan ispat hakkının da tam olarak gerçekleşmesini sağlayacaktır. Doğrudan soru yöneltme imkanına sahip olan avukat, bunu ne şekilde kullanacağına yine kendisi karar verir. Bu sebeple HMK’daki doğrudan soru yöneltme düzenlemesinin, Anglo Amerikan Hukukundaki çapraz sorgu sistemine benzeyip benzemediği bu çalış- mada irdelenecektir. Aynı zamanda uzun bir mahkeme tecrübesiyle gelişen ve hukuk kurallarına da yansıyan ABD tarzı soru sorma pratiğinden, Türk Hukukunda faydalanıp faydalanılamayacağı da bu çalışmanın konusunu oluşturacaktır. Bu kapsamda doğrudan sorgu ve çapraz sorgunun nasıl yapıldığı; her iki sorguda da dikkat edilmesi gereken yönler ana hatlarıyla incelenecektir.